Plays

Upiyako NIbandha (उपियाँको निबन्ध)

राष्ट्रिय बालनाटक महोत्सवमा पहिलो मञ्चन भएको यो नाटक, बालनाटक मेला हुँदै थिएटर मल नाटकघरमा एक महिना नियमित मञ्चन भइसकेको छ । गत जेठमा कोलकता अन्तर्राष्ट्रिय बालनाटक महोत्सवमा चर्चा पाएको नाटक फेरि मण्डला थिएटर आइपुगेको हो । स्कुलको परिवेशमा बालबालिका र शिक्षकबीचको सम्बन्धको कथा हो नाटक ‘उपियाँको निबन्ध’ । परम्परागत शिक्षकको दवाव, आक्रोश र त्रासकाबीच एक बालकले अवोध रुपमा गरेको चतुर्याईंलाई बालमनोभाव मार्फत देख्ने प्रयत्न नाटकमा हेर्न सकिन्छ । यस नाटकको मूल समस्या र समाधान भनेकै बालकको निर्दोष चतुर्याईपछि शिक्षकको प्रतिक्रिया हो ।कुनै एक निश्चित स्कुल र परिवेश, निश्चित पात्रमाथि नभई समग्रताको प्रतिनिधित्व गर्दै नाटकले समग्रताको कथा बोलेको छ । गम्भीर र जटिल विषयवस्तुमाथि सहज प्रस्तुतिमा ढाल्दै नाटकले हसाउँछ तर हसाउँदा हसाउँदै र हाँस्दाहाँस्दै विषयको गम्भीरतामा सोच्न ढकढकाउँछ ।यसअघि विद्यार्थीको भूमिकामा वयस्क कलाकारहरु उत्रिनुभएको थियो भने यसपटक विद्यार्थी र शिक्षक दुवैको भूमिकामा प्रेरणा विद्याश्रमका साथीहरु फेरि उत्रिनुभएको छ । उहाँहरुले आफ्नो समयको भोगेका वा नभोगेका समस्यामा अभिनयमार्फत बा“च्ने प्रयत्न गर्नुभएको छ । अरु त नाटक आफै बोल्छ ।

Shakuntalako Aunthi (शकुन्तलाको औँठी)

‘शकुन्तलाको औँठी’ साधारण मानिसका अति साधारण जीवनशैलीसँग सम्बन्धित अस्तित्ववादी नाटक हो । नाटकको शुरुवात संस्कृत नाटक ‘अभिज्ञान शाकुन्तलम्’को रिहर्सलबाट हुन्छ । लगभग जिन्दगीका सामान्य स्थिति र चरित्रहरूका बीचमा निर्देशक कुमारले यो नाटक निर्देशन गर्दैछ । नाटकमा एक अभिनेत्रीको खोजी हुन्छ । यसै बेला अभिनेत्री कनक आइ पुग्छिन् । अनायासै उनीहरु एक अर्कासँग नजिकिन पुग्छन् । कनकले शकुन्तलाको र कुमारले दुश्यन्तको भूमिका निर्बाह गर्छन् । उनीहरूको प्रेम कथा शकुन्तला र दुश्यन्तको कथा झैँ अगाडि बढ्छ । नाटकमा शकुन्तला गर्भवती हुँदा कनक पनि गर्भवती हुन्छिन् । नाटकमा दुष्यन्तले हराएको औंठी भेटाउँछ । तर के कुमारले पनि हराएको औंठी भेटाउलान् ? यही आशा र विश्वासको पराकाष्ठा हो ‘शकुन्तलाको औँठी’ ।

Same Time Next Year

Same Time Next Year is a 1975 romantic comedy play by Bernard Slade. The plot focuses on two people, married to others, who meet for a romantic tryst once a year for two dozen years. New Jersey accountant George Peters and Oakland housewife Doris meet at a Northern California inn in February 1951. They have an affair, and agree to meet once a year, despite the fact both are married to others and have six children between them.

Andheri Nagar Chaupat Raja (अंधेरी नगरी चौपट राजा)

“अंधेरी नगरी चौपट राजा” प्रसिद्ध भारतिय साहित्यकार भारतेंदु हरिचन्द्रको सर्वाधिक लोकप्रिय नाटक हो । यो नाटकमा विवेकहीत र निरंकुश शासन व्यवस्था प्रति तिखो व्यङ्गग्य गर्दै, कसरी एउटा शासक आफ्नै कार्य द्धारा पतन हुन्छ भन्ने कुरा देखाइएको छ । यसलाई नेपाली परिवेशमा भावानुवाद गरी फेरी अर्काे पटक मंचन गर्न लागिएको हो ।

Kora (कोरा)

तिब्बती शरणार्थी तेञ्जिङ चुण्डुको कविता कृति कोरामा आधारित नाटक हो यो । यस नाटकमा हामीले चुण्डुका ४ वटा कवितालाई जोडेका छौं । होराइजन (क्षितिज), रिफ्युजी (शरणार्थी), दि टिबेटियन इन मुम्बई (मुम्बईमा तिब्बती), एग्जाइल हाउस (निर्वासन घर) ती ४ कविताहरु हुन् । यो नाटक तिब्बती शरणार्थीहरुको संघर्षपूर्ण यात्रा, जीवनशैली र विस्थापनको पीडादायी कथा भन्छ । नेपाल र भारतमा विस्थापन भएर अनागरिक झैं बाँचिरहनुको पीडा, डर र एक दिन घर फर्कने आशाबीच नाटकको कथा बुनिएको छ ।

Janayuddha Jari Chha ? (जनयुद्ध जारी छ ?)

यो ‘नाटक जनयुद्ध जारी छ ?’ एउटा प्रश्न हो । नेपाली समाजले द्वन्दकालीन घटनाहरुलाई नजिकबाट महसुस गरेको छ भोगेको छ । यही कथामा रचिएको एउटा काल्पनिक द्वन्दकालमा युद्धमा होमिएका लडाकुहरूले आफैसंग र तपाइ“हामीसंग गरेको प्रश्न हो ।

Jalini (जालिनी)

लोककथा शैलीको कथा हो, जालिनी । राजारानी, राजकुमार–राजकुमारी, वीर–वीरांगना, बुद्धिमान महिला तथा वृद्धवृद्धा र चतुर बालबालिकाको कथा, अलौकिक पात्र, परिवेश वा घटना, नीति शिक्षा लोककथाको विशेषता हो । लोककथा वा पौराणिक कथाले लोकविश्वास, अन्धविश्वास, धार्मिक चिन्तन वा अनुष्ठान बोलेको हुन्छ । हाम्रो मानसिकता निर्माण हुनुमा पनि लोककथा, पौराणिक कथा, किंवदन्ती वा धर्म–संस्कृतिको भव्य भूमिका हुन्छ । ‘जालिनी’ मेरो कथासङ्ग्रह ‘कैरन’भित्रको एउटा कथा, जसको शाब्दिक अर्थ हुन्छ– चित्रशाला ।

Can't Pay Won't Pay (सकेको तिरौंला, नत्र फिरिमा)

सरिता र प्रमिला छिमेकी हुन् । एकदिन सरिता घर फर्किदा महँगा सामानहरु झोलाभरी अटाई नअटाई र सकिनसकि बोकेर फर्किरहेकी हुन्छिन् । आफ्नो जिज्ञासु स्वभावका कारण प्रमिलाले सरितालाई प्रश्नहरुले खोजिनिती गर्छिन् । सरिता पहिले त अपत्यारीला घटनाहरु सुनाउछिन् तर प्रमिलाले नपत्याएको देखेर सबै घटना बेलिबिस्तार लगाउछिन् । सुपरमार्केटमा सामान महँगीले छोईनसक्नु हुनाका कारण केहि महिला मिलेर हुलदंगा गरेका र आफुपनि सोहि भिडमा मिसिएर सामानहरु लिएर आएको कुरा बताउछिन् । सामान कहाँ लुकाउने ? पुलिससँग कसरी बच्ने ? र के उनीहरुका ट्याक्सी चालक लोग्नेहरुले यो कुरा स्वीकार्लान् ? यही प्रश्नको वरीपरी नाटक घुमेको छ । विशेष तथा अनौठो परिस्थिती वरीपरी घुमेको यो नाटकले, करप्रणाली र बजारमा हुने मूल्यवृद्धिका कारण दुई श्रमजीवी ट्याक्सी चालक र उसको परिवारले भोग्नु परेका कठिनाईहरुलाई व्यङग्यात्मक शैलीमा प्रस्तुत गरेको छ ।

Atal Bahadurko Atanka (अटलबहादुरको आतंक)

नाटक हेर्नी विधा हो । त्यसैले यो नाटक हेरेसी नाटकमा भ’को सप्पै कुरा बुजिन्च । तर बुज्नी कुरो चाइँ मुन्छेपिच्छे फरक पनि हुन सौच । कलाको मर्म नै त्यै हो जस्तो लाउच हाम्लाई

Rajendralaxmi (राजेन्द्रलक्ष्मी)

‘राजेन्द्रलक्ष्मी’ नेपालकी पहिलो महिला शासनकर्ता राजेन्द्र राज्यलक्ष्मी देवी शाहको जीवनकथामा आधारित नाट्य प्रस्तुति हो । पृथ्वीनारायण शाहले शुरु गरेको राज्यविस्तार अभियानकी एक अभियन्ताको रुपमा उनले गरेको योगदानलाई नेपाली इतिहासमा छिटफुट अध्ययन गर्ने गरेको पाइन्छ । यद्यपि, पुरुषप्रधान समाजमा पुरुष दृष्टिकोणबाट हेर्दा उनको योगदान एकदमै धमिलो देखिन्छ । यो नाट्यप्रस्तुतिमा राजेन्द्रराज्यलक्ष्मीको जीवन संघर्षलाई स्वयम् उनकै र समकालिन महिलाहरुको दृष्टिकोणबाट हेर्ने प्रयास गरिएको छ । इतिहासमा उल्लेख नभएका कारण कथानकका कतिपय घटनाहरु काल्पनिक लाग्न सक्छन् । इतिहासलाई ‘शक्तिसम्पन्न कलमले लेखिएको सरकारी दस्तावेज’ मान्ने हो भने हाम्रो योे कल्पनाशीलतालाई सृजनात्मक छुट प्राप्त हुने विश्वास हामीले लिएका छौं ।